Poppers en lachgas: verschillen, risico's en de wet

Datum: 19-11-2026 - Auteur: Sander

Poppers en lachgas worden allebei ingeademd en werken maar een paar minuten, maar ze werken heel anders en hebben andere risico's. Lachgas staat sinds 1 januari 2023 in de Opiumwet; de stoffen in poppers stonden daar op 5 oktober 2026 niet in.

Poppers maken je bloedvaten wijder, lachgas werkt op een plek in je hersenen. Welk middel 'beter' is, zeggen we bewust niet: daarvoor verschillen de risico's te veel. Hoe poppers precies in je lichaam werken, lees je in De wetenschap achter poppers.

Het verschil in één tabel

PoppersLachgas
Wat het isEen vloeistof uit de groep alkylnitrieten, zoals isopropyl- of amylnitrietEen gas: distikstofmonoxide
VormEen klein flesje; je ademt de damp inEen patroon of tank; het gas gaat bijna altijd eerst in een ballon
Waar het werktIn je bloedvaten: die worden wijder, je bloeddruk zaktIn je hersenen, op dezelfde plek als ketamine
Hoe langBij amylnitriet: binnen een halve minuut, drie tot vijf minuten langEén tot vijf minuten; tot een halfuur later kun je nog effecten hebben
Risico's op korte termijnDuizelig worden en flauwvallen; je bloed vervoert minder zuurstof, vooral na inslikkenDuizelig worden en vallen, zuurstoftekort, bevriezing
Schade die kan blijvenOogschade; die gaat vaak over na stoppen, maar niet altijd helemaalZenuwschade, doordat vitamine B12 niet meer goed werkt
Gevaarlijk samen metErectiemiddelen zoals Viagra, en nitraten voor het hartAlcohol, GHB en andere verdovende middelen
Opiumwet (5 oktober 2026)Staat er niet inLijst II, sinds 1 januari 2023

Over lachgas weten we in Nederland meer dan over poppers. Volgens het Trimbos-instituut had in 2024 7,5 procent van de volwassenen ooit lachgas gebruikt, en 0,5 procent in het afgelopen jaar. Hoeveel Nederlanders poppers gebruiken, is volgens hetzelfde instituut niet duidelijk.

Zo werken ze

Poppers: wijdere bloedvaten

Als je de damp van poppers inademt, geeft de stof in je lichaam stikstofmonoxide af. Daardoor ontspannen de spiertjes in de wand van je bloedvaten en worden de vaten wijder. Je bloeddruk zakt snel en je hart gaat sneller kloppen. Of de roes alleen daardoor komt of ook door een direct effect in je hersenen, is volgens de Britse drugsadviesraad ACMD niet bekend.

Lachgas: een rem in je hersenen

Lachgas werkt op een heel andere plek. In laboratoriumonderzoek remde het een ontvanger in de hersenen voor glutamaat, de stof waarmee zenuwcellen elkaar het vaakst prikkelen. Ketamine werkt op dezelfde ontvanger. Lachgas verdooft daarnaast pijn. En een deel van wat je voelt, komt volgens een recent overzichtsartikel door zuurstofgebrek: het gas neemt de plaats in van zuurstof.

Schema in twee kolommen. Poppers: je ademt de damp in, bloedvaten worden wijder, bloeddruk zakt, met als risico duizeligheid, flauwvallen, minder zuurstof in het bloed en oogschade. Lachgas: je ademt het gas in, het werkt in de hersenen, korte roes, met als risico vallen, zuurstoftekort en zenuwschade doordat vitamine B12 niet meer goed werkt.
Twee verschillende wegen door het lichaam, en dus ook verschillende schade.

Allebei kort

Van amylnitriet, dat in sommige landen als geneesmiddel is geregistreerd, is bekend dat het binnen een halve minuut werkt en drie tot vijf minuten aanhoudt. Over de andere stoffen in poppers is bij mensen veel minder bekend. De roes van lachgas duurt volgens het Trimbos-instituut één tot vijf minuten. Toch kun je tot een halfuur later nog effecten hebben, en na vijf minuten kun je volgens het Trimbos-instituut nog niet veilig rijden.

Bij allebei kan gewenning ontstaan: het effect wordt minder, en mensen gaan meer of vaker gebruiken om het terug te krijgen. Bij lachgas wordt de kans op schade juist dan groter.

Risico's van poppers

Door de snelle daling van je bloeddruk kun je duizelig worden, hartkloppingen krijgen of flauwvallen.

Echt gevaarlijk wordt het samen met erectiemiddelen, zoals Viagra. Erectiemiddelen samen met nitraten tegen hartklachten zijn medisch absoluut uitgesloten, omdat je bloeddruk dan ernstig kan zakken. Volgens de ACMD gebeurt bij poppers waarschijnlijk hetzelfde. Meer daarover lees je in Poppers vs Viagra.

Poppers kunnen er ook voor zorgen dat je bloed minder zuurstof meeneemt. Artsen noemen dat methemoglobinemie. Volgens het Trimbos-instituut gebeurt het heel soms, maar zonder behandeling is het levensgevaarlijk. De kans is het grootst als iemand de vloeistof inslikt.

Bij sommige gebruikers raakt de gele vlek beschadigd, het scherpste deel van het netvlies. In een overzicht van 113 beschreven patiënten was het zicht gemiddeld beter geworden bij wie later opnieuw werd onderzocht. Volgens de ACMD herstelt het niet altijd helemaal. Lees ook Poppers en oogschade.

Hoe vaak het ernstig misgaat, is moeilijk te zeggen. De ACMD noemt ernstige schade ongewoon, gezien het grote aantal gebruikers.

Risico's van lachgas

Lachgas zorgt ervoor dat vitamine B12 in je lichaam niet meer goed werkt. Het bekendste gevolg is zenuwschade. In een overzicht van 100 beschreven patiënten met schade door lachgas, van wie ruim de helft het voor de roes gebruikte, had 80 procent tintelingen of een doof gevoel. De diagnoses die artsen het vaakst stelden, gingen over het ruggenmerg en de zenuwen. Dit zijn beschreven, vaak ernstige gevallen; ze zeggen niet hoe vaak zulke schade voorkomt.

Staafdiagram bij 100 beschreven patiënten met zenuwschade door lachgas: tintelingen of doof gevoel 80 procent, onvaste gang 58 procent, krachtverlies 43 procent, met daaronder de tip om bij tintelingen te stoppen en de huisarts te bellen
Tintelingen of een doof gevoel kwamen het vaakst voor; volgens het Trimbos-instituut is dat een alarmsignaal. Naar: Oussalah et al., 2019.

Bij weinig gebruik heeft lachgas volgens het Trimbos-instituut waarschijnlijk minder risico's dan andere drugs. Hoe meer je gebruikt, hoe groter het risico op een tekort aan vitamine B12. Zenuwschade is meestal nog te behandelen als je op tijd naar een arts gaat. Toch schrijft de overheid in de toelichting bij het lachgasverbod dat niet uit te sluiten is dat iemand die al te weinig werkzame B12 heeft, na één keer gebruik ernstige zenuwschade oploopt.

In de Nederlandse Monitor Drugsincidenten steeg het aandeel van lachgas sinds 2017 van ongeveer 1 naar 7 procent. Bij minstens 1 op de 10 lachgasincidenten in 2021 ging het om (ernstige) uitval van het zenuwstelsel.

Op korte termijn kun je duizelig worden en vallen. Bij veel en vaak gebruik kan zuurstoftekort ontstaan, met hartproblemen of een lage bloeddruk. Wie rechtstreeks uit een tank of slagroomspuit inademt, kan mond, lippen of longen bevriezen. Een tank die tussen de benen wordt geklemd, kan aan de benen vastvriezen.

Wat de wet zegt

Sinds 1 januari 2023 staat lachgas op lijst II van de Opiumwet. Je mag het dan onder meer niet verkopen, vervoeren of bij je hebben. Lachgas voor technisch gebruik of als toevoeging aan voedsel valt daar niet onder. De aanleiding was onder meer een stijging van het aantal meldingen bij het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum: 128 in 2019. Daarop vroeg de staatssecretaris om een risicobeoordeling.

Voor poppers ligt het anders. Op 5 oktober 2026 stonden de stoffen in poppers niet op de lijsten van de Opiumwet, en het Trimbos-instituut schrijft hetzelfde. Dat betekent niet dat er geen regels zijn. Voor amylnitriet gelden volgens het Trimbos-instituut bepaalde regels, en voor isobutylnitriet moesten EU-landen al in 2007 maatregelen nemen. Hoe het in Nederland zit, lees je in Zijn poppers legaal?

Tijdlijn van 2006 tot 2026. Boven de lijn lachgas: 2016 RIVM onderzoekt de gezondheidsrisico's, 2019 128 meldingen van vergiftiging, 1 januari 2023 lachgas in de Opiumwet. Onder de lijn poppers: 2006-2007 EU besluit dat isobutylnitriet als kankerverwekkende stof niet meer aan consumenten verkocht mag worden, oktober 2026 stoffen in poppers staan niet in de Opiumwet.
Tussen het RIVM-onderzoek uit 2016 en het verbod op lachgas zaten zo'n zes jaar.

Samen gebruiken? Daarover is weinig bekend

Onderzoek naar poppers en lachgas tegelijk hebben we niet gevonden. De ACMD schrijft dat poppers samen met andere middelen gevaarlijker kunnen zijn, maar dat daar, behalve over erectiemiddelen, weinig over is gepubliceerd. Het Trimbos-instituut raadt af om lachgas te combineren met andere drugs of alcohol. Wel staat vast dat je van allebei duizelig kunt worden en kunt flauwvallen. Of die effecten bij elkaar optellen, is niet onderzocht.

Risico's in het kort

  • Poppers nooit inslikken. Is het toch gebeurd? Bel 112: wie de vloeistof opdrinkt, moet direct naar het ziekenhuis. Wat er dan gebeurt, lees je in Poppers ingeslikt.
  • Poppers nooit samen met erectiemiddelen of nitraten tegen hartklachten. Ook met hartklachten of bloeddrukverlagende medicijnen loop je meer risico.
  • Glaucoom of het erfelijke enzymtekort G6PD-deficiëntie? Bij glaucoom loop je meer risico; bij G6PD-deficiëntie kunnen poppers je rode bloedcellen afbreken, met bloedarmoede als gevolg.
  • Zichtklachten die niet snel overgaan? Ga naar de huisarts of oogarts en vertel dat je poppers gebruikt. Oogartsen waarschuwen dat de oorzaak anders gemist kan worden.
  • Poppers zijn zeer brandbaar en kunnen op de huid irritatie en plekken als van een brandwond geven.
  • Tintelingen of een doof gevoel na lachgas kunnen een teken van zenuwschade zijn. Stop en neem contact op met je huisarts.

Twijfel je over je eigen gebruik of dat van iemand anders? De Drugs Infolijn van het Trimbos-instituut is anoniem bereikbaar via 0900-1995 (€0,10 per minuut), chat en mail.

Laatst gecontroleerd op 5 oktober 2026: bronnen en wetgeving nagelopen. Dit is algemene informatie en geen medisch advies. Heb je klachten, ga dan naar je huisarts; bel bij nood 112.

Bronnen

  1. Besluit van 17 november 2022, houdende wijziging van het Opiumwetbesluit en lijst II, behorende bij de Opiumwet, in verband met plaatsing van distikstofmonoxide (lachgas) op deze lijst. Staatsblad 2022, 461 (met nota van toelichting). officielebekendmakingen.nl
  2. Opiumwet, met lijsten I, Ia en II, versie geldend vanaf 17 september 2026. Geraadpleegd 5 oktober 2026. wetten.overheid.nl
  3. Trimbos-instituut, DRUGSinfo. Wat zijn poppers? Effecten, werking en risico's. Bijgewerkt 30 september 2026, geraadpleegd 5 oktober 2026. drugsinfo.nl
  4. Trimbos-instituut, DRUGSinfo. Wat is lachgas? Bijgewerkt 27 juli 2026, geraadpleegd 5 oktober 2026. drugsinfo.nl
  5. Advisory Council on the Misuse of Drugs (ACMD). Alkyl nitrites ('poppers'): updated harms assessment and consideration of exemption from the Psychoactive Substances Act (2016). Londen: Home Office; 8 mei 2024, bijgewerkt 9 augustus 2024. gov.uk
  6. Jevtović-Todorović V, Todorović SM, Mennerick S, et al. Nitrous oxide (laughing gas) is an NMDA antagonist, neuroprotectant and neurotoxin. Nature Medicine. 1998;4(4):460-3. doi:10.1038/nm0498-460
  7. Gernez E, Lee GR, Niguet JP, Zerimech F, Bennis A, Grzych G. Nitrous oxide abuse: clinical outcomes, pharmacology, pharmacokinetics, toxicity and impact on metabolism. Toxics. 2023;11(12):962. doi:10.3390/toxics11120962
  8. Trimbos-instituut, DRUGSinfo. Lachgas: risico's. Bijgewerkt 2 maart 2026, geraadpleegd 5 oktober 2026. drugsinfo.nl
  9. Oussalah A, Julien M, Levy J, et al. Global burden related to nitrous oxide exposure in medical and recreational settings: a systematic review and individual patient data meta-analysis. Journal of Clinical Medicine. 2019;8(4):551. doi:10.3390/jcm8040551
  10. Trimbos-instituut, DRUGSinfo. Lachgas: combinatiegebruik. Bijgewerkt 30 maart 2026, geraadpleegd 5 oktober 2026. drugsinfo.nl
  11. Bartolo C, Koklanis K, Vukicevic M. 'Poppers maculopathy' and the adverse ophthalmic outcomes from the recreational use of alkyl nitrate inhalants: a systematic review. Seminars in Ophthalmology. 2023;38(4):371-379. doi:10.1080/08820538.2022.2108717
  12. Davies AJ, Kelly SP, Naylor SG, et al. Adverse ophthalmic reaction in poppers users: case series of 'poppers maculopathy'. Eye. 2012;26(11):1479-86. doi:10.1038/eye.2012.191

Reacties

Let op: HTML wordt niet vertaald!