Wat zit er in poppers? Dit vonden laboratoria

Datum: 5-11-2026 - Auteur: Sander

In een flesje poppers zit een alkylnitriet: in onderzochte flesjes vooral isopropyl-, isobutyl- of isoamylnitriet, vaak samen met een alcohol. Wat op het etiket staat, klopt niet altijd. In een Duits onderzoek klopte de opgegeven stof bij ongeveer de helft van de flesjes niet met wat het lab vond.

Ook het Trimbos-instituut schrijft dat je bij het kopen niet altijd weet welke stof er in een flesje zit: soms is het één stof, soms een mengsel. Hieronder lees je welke stoffen het zijn, wat laboratoria in verschillende landen vonden en wat er verder in een flesje kan zitten. Hoe amyl, pentyl en propyl van elkaar verschillen, lees je in Amyl, pentyl of propyl poppers: wat is het verschil.

Vier stoffen met bijna dezelfde naam

Poppers is geen stofnaam maar een verzamelnaam. Alle stoffen in poppers hebben hetzelfde werkzame deel, dat in je lichaam stikstofmonoxide kan afgeven. Daardoor worden je bloedvaten wijder. Het verschil zit in de rest van het molecuul.

Vier vakken met isopropylnitriet, isobutylnitriet, pentylnitriet en isoamylnitriet, elk met een andere naam waaronder de stof bekend is en twee korte feiten, en onderaan de zin dat alle vier met vocht uiteenvallen in een alcohol
De namen lijken op elkaar, maar het zijn verschillende stoffen. Lees dus de hele naam op het etiket.

Let vooral op de naam amylnitriet. De chemische databank PubChem zet onder die naam isoamylnitriet, terwijl de rechte variant pentylnitriet heet. De Britse drugsadviesraad ACMD schrijft dat 'amylnitriet' ook gebruikt wordt voor isoamylnitriet, of als naam voor alle alkylnitrieten samen. Staat er 'amyl' op een flesje, dan weet je dus nog niet precies welke stof erin zit.

Dit vonden laboratoria

Doorlopend onderzoek naar wat er in poppers zit, hebben we niet gevonden. Wat er is, zijn losse onderzoeken: soms een handvol flesjes, soms vondsten van de politie of uit onderzoek na een overlijden. Op volgorde van tijd:

Land, jaarWat bleek
Japan, vóór 2007Isobutyl- en isoamylnitriet waren er wijdverbreid. In 2007 verbood Japan zes alkylnitrieten.
Verenigd Koninkrijk, 2006 en 2008Flesjes uit inleverbakken: vóór 2006 vooral isobutylnitriet, in 2008 allemaal isoamylnitriet.
Verenigd Koninkrijk, gepubliceerd 2011Vloeistoffen die patiënten van een spoedeisende hulp bij zich hadden, bevatten isopropylnitriet of GBL, een andere drug.
Duitsland, 201576 online gekochte flesjes. Bij ongeveer de helft klopte de opgegeven stof niet; in ruim de helft zat meer dan één nitriet.
Verenigd Koninkrijk, gepubliceerd 2017Zes merken die met oogklachten in verband werden gebracht, bevatten isopropylnitriet.
Australië, 2019In flesjes uit winkels zat isobutylnitriet. Flesjes van buitenlandse websites bevatten isopropyl- of isoamylnitriet.
Verenigd Koninkrijk, 2018 tot 2023Van 121 vondsten van de politie en uit onderzoek na een overlijden was het 91 keer isopropylnitriet.
Verenigde Staten, gepubliceerd 2024In alle negen geteste merken zat isobutylnitriet, zoals op het etiket stond, maar ook stoffen die er niet op stonden.

Klopt het etiket?

Twee onderzoeken legden het etiket direct naast wat er echt in zat.

In Duitsland kochten onderzoekers 76 flesjes online. Bij ongeveer de helft klopte de stof op het etiket niet met wat het lab vond. In meer dan de helft zat een mengsel van verschillende nitrieten.

In de Verenigde Staten kochten onderzoekers negen populaire merken bij één webwinkel. Op alle negen etiketten stond 'zuiver isobutylnitriet'. Die stof zat er ook echt in, maar zuiver was geen enkel flesje. De webwinkel zelf noemde vier flesjes isobutylnitriet en één amylnitriet; de rest kreeg een andere naam of geen stofnaam. Als gebruik stond er klokkenreiniger, leerreiniger, oplosmiddel of 'vloeibaar aroma', terwijl de reclame over geur, effect, duur en sterkte ging.

Naast het nitriet

  • Alcohol. Een alkylnitriet valt uiteen als het in aanraking komt met vocht. Wat overblijft is een alcohol: isopropanol bij isopropylnitriet, isobutanol bij isobutylnitriet, pentanol bij amylnitriet. Daarom vinden laboratoria vaak nitriet en alcohol samen. In alle negen Amerikaanse flesjes zat isobutanol.
  • Afbraak door lucht en licht. Volgens PubChem breken lucht en licht isoamylnitriet af, en gaat dat sneller als er vocht bij komt.
  • Stoffen die niemand kon thuisbrengen. In de Amerikaanse flesjes zaten nog veel andere stoffen, per merk verschillend. In zeven van de negen vonden de onderzoekers aanwijzingen voor een stof die geen alkylnitriet is. Wat het was en of het schadelijk is, konden ze niet zeggen.
  • Giftige dampen bij verhitting. Wordt pentylnitriet verhit, dan komen er giftige dampen vrij, schrijft PubChem. Of die ook ontstaan in een gewoon bewaard flesje, is in de besproken onderzoeken niet gemeten.

Per land een andere stof

Welke stof in de flesjes zit, verandert mee met de regels. In januari 2006 besloot de EU dat isobutylnitriet, als kankerverwekkende stof, niet meer aan consumenten verkocht mag worden; de lidstaten moesten dat uiterlijk in augustus 2007 regelen. Waarom, lees je in ons artikel over het verbod op isobutylnitriet. Japan verbood in 2007 zes alkylnitrieten.

Daarna werd in het Verenigd Koninkrijk isopropylnitriet de meest gebruikte stof, schrijven Britse oogartsen. Dat is ook wat Britse laboratoria sinds 2018 het vaakst vonden. Toch zat in flesjes die in 2008 in Britse inleverbakken belandden volgens een ander onderzoek allemaal isoamylnitriet. Misschien verschilde het per jaar of per verkoper. Met zulke kleine aantallen valt dat niet te zeggen.

Staafdiagram van 121 Britse laboratoriumvondsten: 91 isopropylnitriet, 14 niet gespecificeerd, 11 isobutylnitriet, 3 isopentylnitriet, 1 amylnitriet en 1 amylnitraat.
Vondsten van de politie en uit onderzoek na een overlijden zijn geen steekproef uit de winkel, maar ze wijzen wel één kant op. Naar: ACMD, 2024.

Buiten Europa ligt het anders. In Australische winkels zat in 2019 isobutylnitriet, en dat gold ook voor alle negen Amerikaanse flesjes.

Let op je ogen

Welke stof erin zit, kan uitmaken. In een Brits onderzoek van een oogziekenhuis bevatten zes merken die met zichtklachten in verband werden gebracht isopropylnitriet. Meer daarover lees je in Poppers en oogschade.

Krijg je na gebruik zichtklachten die niet snel overgaan? Ga dan naar de huisarts of oogarts en vertel dat je poppers gebruikt. Britse oogartsen waarschuwen dat de oorzaak anders gemist kan worden.

Wat we nog niet weten

  • Een vaste controle hebben we niet gevonden. Het Trimbos-instituut test met zijn testsysteem DIMS drugs van de illegale markt; in het jaarbericht over 2024 komen poppers niet voor. Ook de ACMD noemt wat bekend is over de inhoud van Britse producten beperkt.
  • De onderzoeken zijn klein. Acht, negen of 76 flesjes, steeds op één moment gekocht, soms bij één verkoper. De Britse vondsten komen van de politie en uit onderzoek na een overlijden, niet uit de winkel.
  • De onbekende stoffen blijven onbekend. Wat er verder in de Amerikaanse flesjes zat en wat het doet, is niet bekend.
  • De stoffen zijn nauwelijks vergeleken. Hoe sterk of hoe giftig ze zijn ten opzichte van elkaar, is volgens de ACMD 'extreem beperkt' onderzocht.

Een etiket is wat de fabrikant opgeeft, geen analyse. Waar je zelf op een flesje kunt letten, lees je in Nep poppers herkennen. Kijk bij het kiezen naar de volledige stofnaam op het flesje, bijvoorbeeld in de categorie amyl poppers.

Laatst gecontroleerd op 5 oktober 2026: bronnen en wetgeving nagelopen. Dit is algemene informatie en geen medisch advies. Heb je klachten, ga dan naar je huisarts; bel bij nood 112.

Bronnen

  1. Makarewicz NS, Albertson BG, Sia T, Aggarwal A. Assessing popper purity: implications for the regulation and recreational use of alkyl nitrites. Psychoactives. 2024;3(3):400-410. doi:10.3390/psychoactives3030025
  2. Trimbos-instituut, DRUGSinfo. Wat zijn poppers? Effecten, werking en risico's. Bijgewerkt 30 september 2026, geraadpleegd 5 oktober 2026. drugsinfo.nl
  3. Advisory Council on the Misuse of Drugs (ACMD). Alkyl nitrites ('poppers'): updated harms assessment and consideration of exemption from the Psychoactive Substances Act (2016). Londen: Home Office; 8 mei 2024, bijgewerkt 9 augustus 2024. gov.uk
  4. National Center for Biotechnology Information. PubChem Compound Summary: isopropylnitriet, isobutylnitriet, pentylnitriet en isoamylnitriet. Geraadpleegd 5 oktober 2026. isopropylnitriet, isobutylnitriet, pentylnitriet, isoamylnitriet
  5. Kikura-Hanajiri R, Uchiyama N, Kawamura M, Ogata J, Goda Y. Prevalence of new designer drugs and their legal status in Japan [Japans, met Engelse samenvatting]. Yakugaku Zasshi. 2013;133(1):31-40. doi:10.1248/yakushi.12-00247-6
  6. Wood DM, Panayi P, Davies S, et al. Analysis of recreational drug samples obtained from patients presenting to a busy inner-city emergency department: a pilot study adding to knowledge on local recreational drug use. Emergency Medicine Journal. 2011;28(1):11-3. doi:10.1136/emj.2009.085142
  7. Rewbury R, Hughes E, Purbrick R, Prior S, Baron M. Poppers: legal highs with questionable contents? A case series of poppers maculopathy. British Journal of Ophthalmology. 2017;101(11):1530-1534. doi:10.1136/bjophthalmol-2016-310023
  8. Davies AJ, Kelly SP, Naylor SG, et al. Adverse ophthalmic reaction in poppers users: case series of 'poppers maculopathy'. Eye. 2012;26(11):1479-86. doi:10.1038/eye.2012.191
  9. Trimbos-instituut. Drugs Informatie en Monitoring Systeem (DIMS): Jaarbericht 2024. Geraadpleegd 5 oktober 2026. trimbos.nl

Reacties

Let op: HTML wordt niet vertaald!